08 Feb

Kan Nederland haar doelen halen met zonne-energie?

Volgens hoogleraar Jan Rotmans is Nederland het ‘sukkeltje van Europa’ als het om het aandeel duurzame energie gaat. Dat zegt hij in een aflevering van ‘Altijd wat‘ over de energietransitie. Bovendien lijkt Nederland het kabinetsdoel van 16 procent duurzame energie in 2020 niet te gaan halen. Alleen zonnepanelen zijn volgens Rotmans niet de oplossing. Het is echter interessant om te kijken hoever we wel komen met zonne-energie.

Is er genoeg ruimte?

Rotmans stelt dat 16 procent duurzame energie niet mogelijk is met zonnepanelen op daken. De volgende berekening laat zien dat dit klopt. Een realistisch oppervlak per huis is 10 m2. Er zijn in Nederland ongeveer 7.266.000 woningen en een paneel levert jaarlijks ongeveer 120 kWh per m2. Het Nederlandse bruto eindverbruik bedroeg 601 TWh in 2011. We kunnen dus 1,5 procent van de duurzame energiebehoefte dekken met zonnepanelen op woningen.

Wat als we ook bedrijfspanden gebruiken? Het totale vloeroppervlak aan bedrijfspanden in Nederland is ongeveer 50 km2. Stel dat de panden gemiddeld 5 verdiepingen hebben, dan is er dus 10 km2 aan daken beschikbaar. Dit zijn vaak platte daken, er is relatief veel ruimte voor zonnepanelen. Stel dat we driekwart van het dakoppervlak bedekken, dan kunnen we 0,15 procent van de energiebehoefte dekken. Het potentieel van bedrijfspanden is dus 10 maal zo klein als dat van woningen.

Zijn vraag en aanbod in balans?

Slechts 20 procent van het bruto eindverbruik bestaat uit electriciteit. Als we 16 procent van het eindverbruik met zonnepanelen opwekken zou dus grofweg 80 procent van de elektriciteit met zonne-energie worden opgewekt. In de winter en ‘s nachts moet Nederland dan bijna alle elektriciteit importeren terwijl we in de zomer en overdag een overschot hebben. Dit levert problemen op voor het elektriciteitsnet.

Het gemiddelde vermogen met 16 procent zonnepanelen bedraagt ongeveer 11.000 MW. Voor windenergie wordt de maximale capaciteit op 12.000 MW geschat. Omdat zonnepanelen een veel wisselender productie hebben, lijkt dat echter niet haalbaar.  De  importcapaciteit van Nederland is 5.550 MW. Het gemiddelde tekort is ‘s nachts dus twee keer zo groot als de hoeveelheid die geïmporteerd kan worden. Op basis hiervan is 8 procent zonne-energie de limiet.

Wat kost het?

Onder de huidige subsidieregeling financiert de overheid 15 procent van de kosten van een typische dakgemonteerde installatie. Panelen kosten gemiddeld 2.100 euro per kWp. Als we vandaag 1,5 procent zonne-energie realiseren kost dit de staat met deze regeling een slordige 3,3 miljard euro. Voor 3,3 tot 4 miljard euro hebben niet alleen woningen maar ook alle bedrijfspanden zonnepanelen op het dak. Begin dit jaar was er 25 miljoen euro overheidsgeld beschikbaar voor zonne-energie: niet genoeg dus.

Als er wel genoeg geld wordt uitgetrokken, blijft het dakoppervlak van de gebouwen in Nederland een beperkende factor. Verder dan 1,65 procent zonne-energie komen we dus niet, tenzij we niet alleen daken maar ook weilanden volbouwen met panelen.