30 Mar

Spiderman (en de olie-industrie)

(Een soortgelijke column verscheen eerder in De Appel)

With great power, comes great responsibility. Waarschijnlijk de meest bekende zin uit de eerste Spidermanfilm en illustratief voor de missie van Peter Parker: omdat zijn alter ego Spiderman de macht bezit mensen te redden, heeft hij ook de plicht dat te doen. Ook buiten de bioscoop geldt deze regel: wie kan zwemmen en bijvoorbeeld een kind ziet verdrinken, heeft de plicht het kind te redden. Mijn stelling: een bedrijf dat klimaatverandering kan tegengaan, moet dit ook doen.

Het beste voorbeeld van een bedrijfstak die klimaatverandering kan tegengaan, is de olie-industrie. Bedrijven zoals ExxonMobil, Shell en BP hebben een groot aandeel in de extractie, raffinage en verkoop van ruwe olie en brandstoffen. Ze bezitten gigantische macht in de vorm van infrastructuur voor energie, politieke invloed en technologische kennis. Door uitoefening van deze macht is de wereld verslaafd geraakt aan fossiele brandstoffen en is klimaatverandering een feit.

Transitie

Een transitie naar een nieuwe, groene economie kan ons van deze verslaving afhelpen. Daarvoor zijn ingrijpende veranderingen nodig. Elektriciteit uit wind en zon vraagt om een slim netwerk. Elektrische auto’s vragen om nieuwe ‘tankstations’. Een lager energieverbruik vraagt om slimme meters en bewustere consumenten. Nieuwe technologie, nieuw overheidsbeleid en investeringen in nieuwe infrastructuur zijn dus noodzakelijk.

De olie-industrie kan hierin een grote rol spelen. Zij bezitten immers grote delen van de infrastructuur (bijvoorbeeld tankstations), beïnvloeden sterk het overheidsbeleid (denk aan lobbyisme) en hebben veel technologische kennis in huis (onder andere werktuigbouwkundigen). Zoals de olie-industrie vroeger de fossiele economie naar haar hand heeft gezet, zo kan ze ook aansturen op een groene economie.

Risico 

Waarom doen oliebedrijven dit niet? Het antwoord: er is een risico. Ook in een groene economie valt veel geld te verdienen, maar in de huidige fossiele economie zijn vette winsten gegarandeerd. Om terug te komen op Spiderman: ook Peter Parker loopt een risico wanneer hij zijn macht gebruikt. Hetzelfde geldt in het geval van de verdrinkende peuter: een toevallige voorbijganger kan het kind makkelijk redden, maar zonder risico’s is het niet.

Daar staat tegenover dat er veel te winnen valt: het eerste oliebedrijf dat daadwerkelijk de energietransitie stimuleert, mag op een Al Gore-achtige status rekenen als redder van de planeet. De CEO, de managers, de monteurs en ook de aandeelhouders mogen zich dan best een beetje op de borst kloppen. Een zekere trots is gerechtvaardigd. Ook al is het natuurlijk volkomen normaal dat je een kind van de verdrinking redt.

(Een soortgelijke column verscheen eerder in De Appel)